Kort antwoord. In 2025 gebruikte 33 procent van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen AI-technologie. Bij bedrijven met 100 tot 250 werkzame personen was dat 52 procent, bij bedrijven met 500 of meer 73 procent. De helft van de bedrijven met tien of meer werkzame personen gebruikt ERP-software, en 8 procent gebruikt robotondersteunde procesautomatisering. Bron: CBS, ICT-gebruik bij bedrijven 2025.
Ik zet op deze pagina de cijfers bij elkaar die ik zelf gebruik als ik met bedrijven over automatisering praat. Alleen primaire bronnen, met de vindplaats erbij, en uitgesplitst naar bedrijfsgrootte. Dat laatste is belangrijk. Het landelijke gemiddelde verbergt hoe groot het verschil is tussen een bedrijf van vijftien en een bedrijf van tweehonderd mensen.
De meeste cijfers komen uit de StatLine-tabel ICT-gebruik bij bedrijven 2025 van het CBS (CBS StatLine, 2025). Percentages zijn steeds het aandeel van alle bedrijven in die grootteklasse. Ik werk de pagina bij zodra er nieuwe cijfers verschijnen.
AI-gebruik naar bedrijfsgrootte
| Bedrijfsgrootte (werkzame personen) | Gebruikt AI (2025) |
|---|---|
| 10 of meer (totaal) | 33% |
| 10 tot 20 | 25% |
| 20 tot 50 | 33% |
| 50 tot 100 | 43% |
| 100 tot 250 | 52% |
| 250 tot 500 | 61% |
| 500 of meer | 73% |
Bron: CBS StatLine, ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfsgrootte, 2025.
Het verschil tussen klein en groot is bijna een factor drie, en het AI-gebruik stijgt met elke grootteklasse met acht tot tien procentpunt. Er is geen plotselinge drempel. Die zit wel bij de bedrijfssoftware eronder, verderop op deze pagina.
De groei gaat snel. Volgens het CBS steeg het AI-gebruik bij bedrijven met 50 tot 250 werkzame personen van 20 procent in 2023 naar 45 procent in 2025. Over alle bedrijven met twee of meer werkzame personen, dus inclusief de kleinste, ging het om 17 procent (CBS, 2025). Dat lagere getal verklaart waarom je in de media verschillende percentages ziet: het hangt af van welke bedrijven worden meegeteld.
Waarvoor bedrijven AI gebruiken
| AI gebruikt voor | 10 of meer | 50 tot 100 | 100 tot 250 |
|---|---|---|---|
| Administratieve processen of bestuurstaken | 14% | 18% | 25% |
| Marketing of verkoop | 12% | 15% | 18% |
| R&D of innovatie | 9% | 11% | 15% |
| Boekhouding, controle of financieel beheer | 8% | 11% | 13% |
| Productie- of serviceprocessen | 7% | 9% | 13% |
| ICT-beveiliging | 7% | 10% | 17% |
| Logistiek | 2% | 3% | 4% |
Bron: CBS StatLine 2025. Aandeel van alle bedrijven in de grootteklasse.
Administratie en marketing gaan voorop. In logistiek en productie, waar de processen het meest vastliggen en de kosten het hoogst zijn, is AI nog zeldzaam. Daar zit volgens mij de grootste ruimte, en ook het meeste risico als je zonder doorgelicht proces begint. Waar AI wel en niet werkt, staat in bedrijfsprocessen automatiseren met AI.
Hoe bedrijven aan hun AI-software komen
| AI-software | 10 of meer | 100 tot 250 |
|---|---|---|
| Commerciële software gebruikt zoals die is | 19% | 34% |
| Commerciële software zelf aangepast | 9% | 16% |
| Opensourcesoftware zelf aangepast | 8% | 14% |
| Ontwikkeld door externe leveranciers | 9% | 17% |
| Ontwikkeld door eigen werknemers | 6% | 12% |
Bron: CBS StatLine 2025. Bedrijven kunnen meerdere antwoorden geven.
De meeste bedrijven gebruiken AI zoals het uit de doos komt. Aanpassen of laten bouwen gebeurt veel minder vaak, maar groeit mee met de omvang van het bedrijf. Bij bedrijven van 100 tot 250 werkzame personen laat 17 procent AI-software door een externe partij ontwikkelen.
Waarom bedrijven (nog) geen AI gebruiken
Tien procent van de bedrijven met tien of meer werkzame personen heeft AI overwogen zonder het te gaan gebruiken. De redenen die zij noemen:
| Reden om AI niet te gebruiken | Aandeel van alle bedrijven (10 of meer) |
|---|---|
| Gebrek aan relevante ervaring in het bedrijf | 8% |
| Bezorgdheid over gegevensbescherming | 5% |
| Bestaande ICT-systemen sluiten er niet op aan | 4% |
| Moeilijkheden met de beschikbaarheid van gegevens | 4% |
| Onduidelijkheid over juridische gevolgen | 4% |
| Kosten zijn te hoog | 2% |
| Ethische overwegingen | 2% |
Bron: CBS StatLine 2025. Meerdere redenen mogelijk.
Kosten staan onderaan. Wat bedrijven tegenhoudt, is ervaring, en direct daarna dingen die met het proces en de systemen te maken hebben: ICT die niet aansluit en gegevens die niet goed beschikbaar zijn. Dat zie ik in de praktijk ook. AI loopt zelden vast op het model. Het loopt vast op de data en de systemen eromheen.
ERP, CRM en BI: welke bedrijfssoftware bedrijven gebruiken
| Software | 10 of meer | 10 tot 20 | 50 tot 100 | 100 tot 250 | 500 of meer |
|---|---|---|---|---|---|
| Business software (totaal) | 69% | 57% | 85% | 92% | 97% |
| ERP-software | 50% | 36% | 69% | 78% | 85% |
| CRM-software | 54% | 45% | 66% | 73% | 79% |
| BI-software | 36% | 21% | 57% | 74% | 94% |
Bron: CBS StatLine 2025.
Rond de 50 werkzame personen zit een duidelijke sprong. Van de bedrijven met 20 tot 50 werkzame personen gebruikt 54 procent ERP-software, bij 50 tot 100 is dat 69 procent. Voor BI-software gaat het van 37 naar 57 procent. Toch heeft bijna een derde van de bedrijven met 50 tot 100 werkzame personen nog geen ERP-systeem. Dat betekent niet dat ze geen administratie hebben. Het betekent meestal dat orders, voorraad en financiën in losse pakketten en spreadsheets leven die met de hand bij elkaar worden gehouden. Dat is de situatie die ik beschrijf in een lappendeken van tools.
Procesautomatisering en gegevensuitwisseling
| 10 of meer | 50 tot 100 | 100 tot 250 | 500 of meer | |
|---|---|---|---|---|
| Robotondersteunde procesautomatisering (RPA) | 8% | 12% | 16% | 35% |
| Verkoop via EDI (orders elektronisch ontvangen, 2024) | 7% | 13% | 19% | 19% |
Bron: CBS StatLine 2025.
Gestructureerde, automatische uitwisseling van orders tussen bedrijven is in Nederland nog uitzondering. Bij bedrijven met 100 tot 250 werkzame personen ontvangt 19 procent orders via EDI. Bij de rest komen orders op een andere manier binnen, in de praktijk vaak per mail, via een portal of telefonisch. Daar begint het overtypen. Wat dat kost, reken je uit met de rekentool: wat kost handmatig overtypen je per jaar?. Zie ook overtypen tussen systemen.
Andere cijfers over processen die niet lopen
- Gemiddeld 35 procent van alle b2b-facturen in Nederland wordt te laat betaald; de gemiddelde betalingstermijn is 45 dagen (Atradius Payment Practices Barometer, 2025). Een deel van die vertraging begint bij facturen die zelf te laat de deur uitgaan; zie facturen en declaraties te laat.
- In de veldaudits met de beste methodes bevatte minstens 86 procent van de onderzochte bedrijfsspreadsheets fouten (Panko, 2008). Zie afhankelijk van Excel en een persoon.
- In de wereldwijde enquête van Deloitte stonden procesfragmentatie en gebrekkige IT-gereedheid bovenaan de redenen waarom bedrijven automatisering niet konden opschalen (Deloitte, 2020).
Wat deze cijfers zeggen over middelgrote bedrijven
De cijfers laten een kantelpunt zien rond de 50 werkzame personen. Daar stijgt het gebruik van ERP- en BI-software flink en zet het AI-gebruik door, maar de gestructureerde koppelingen tussen bedrijven en systemen blijven achter. Bedrijven kopen software, maar het werk tussen die software in blijft handwerk. En als ze AI overwegen maar niet invoeren, noemen ze eerder ervaring, systemen en data dan kosten.
Dat is ook mijn ervaring. De vraag is zelden welke tool je moet kopen. De vraag is hoe het werk tussen je tools loopt, en welk deel daarvan slimmer kan. Daarom begin ik bij het proces; zie processen optimaliseren: eerst doorlichten, dan de software die past.
Over deze cijfers
De CBS-cijfers komen uit de jaarlijkse ICT-enquête onder bedrijven met tien of meer werkzame personen, gepubliceerd op 12 december 2025 (StatLine-tabel 86118NED, verslagjaar 2025; EDI-cijfers over 2024). Alle percentages zijn het aandeel van alle bedrijven in de genoemde grootteklasse, afgerond op hele procenten. Het CBS-nieuwsbericht over 2025 gebruikt een bredere groep (bedrijven met twee of meer werkzame personen) en verdeelt de toepassingen over de bedrijven die AI gebruiken; daardoor wijken die percentages af van de tabellen hierboven. Ik gebruik geen cijfers waarvan ik de oorspronkelijke bron niet zelf heb kunnen controleren.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bedrijven in Nederland gebruiken AI?
In 2025 gebruikte 33 procent van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen AI-technologie, volgens het CBS. Bij bedrijven met 100 tot 250 werkzame personen was dat 52 procent, bij bedrijven met 500 of meer 73 procent. Tellen ook de kleinste bedrijven mee (twee of meer werkzame personen), dan was het 17 procent.
Hoe gebruiken bedrijven AI?
Het vaakst voor administratieve processen en bestuurstaken (14 procent van de bedrijven met tien of meer werkzame personen) en marketing of verkoop (12 procent). In productie, financiën en logistiek is het gebruik nog klein. De meeste bedrijven gebruiken commerciële AI-software zoals die is; 9 procent past commerciële software zelf aan.
Waarom gebruiken bedrijven geen AI?
Bedrijven die AI hebben overwogen maar niet gebruiken, noemen het vaakst gebrek aan relevante ervaring (8 procent van alle bedrijven met tien of meer werkzame personen), gevolgd door zorgen over gegevensbescherming (5 procent) en ICT-systemen die er niet op aansluiten (4 procent). Te hoge kosten noemt 2 procent. Ik ben Ricardo Theijs van RNT Projects. Ik kom uit de procesoptimalisatie (UWV, Centric, G4S, MSc Business Process Management) en bouw nu zelf de systemen en AI-workflows waar standaardpakketten tekortschieten. Deze pagina houd ik bij met de nieuwste cijfers.
Loop je hier zelf tegenaan?
Ik licht je proces door en bouw de oplossing waar een standaardpakket tekortschiet. Remote, en in twee weken zichtbaar resultaat.
Plan een call